Նոյեմբերի 5-ին Fotografiska-ում տեղի ունեցավ Փախստականների հարցերով էստոնական խորհրդի չորրորդ Տալլինի հումանիտար համաժողովը, որին մասնակցեցին տարբեր երկրներից շուրջ 120 մասնակից և հումանիտար ոլորտի փորձագետ։ Քննարկումները կենտրոնացած էին այն հարցի շուրջ, թե ում ձեռքում է իշխանությունը հումանիտար ֆինանսավորման, տվյալների և որոշումների կայացման նկատմամբ։ Քննարկվեց նաև, թե արդյոք ֆինանսավորման կրճատումները ստիպում են համակարգին իրական փոփոխություններ կատարել, թե պարզապես փոքրանալ։

Իր բացման խոսքում Փախստականների հարցերով էստոնական խորհրդի տնօրեն Էերո Յանսոնը հիշեցրեց, որ 2022–2025 թվականների ժամանակահատվածում միջազգային հումանիտար ֆինանսավորումը նվազել է մոտ 30%-ով։ «Մենք շատ լավ սովորել ենք քննարկել առաջնահերթությունները։ Բայց այն մարդու համար, ում սննդային օգնությունը դադարեցվում է կամ ում բուժհաստատությունը փակվում է, այս ընտրությունները վերացական չեն։ Բյուջեները քաղաքական ընտրություններ են։ Նույնը վերաբերում է նրան, թե որ ճգնաժամերն են ուշադրության արժանանում, և որ ծրագրերն են լուռ դադարեցվում»,– ասաց Յանսոնը։ Նա ընդգծեց, որ ֆինանսավորման ճգնաժամի մասին քննարկումները պետք է անդրադառնան նաև այն հարցերին, թե ով է կայացնում այլ մարդկանց կյանքի վրա ազդող որոշումները, ով է վերահսկում կարիքավոր մարդկանց տվյալները, և ով է կրում պատասխանատվությունն ու ռիսկերը կազմակերպությունների միջև համագործակցության ժամանակ։

ALNAP-ի տնօրեն Ջուլիետ Փարքերը ներկայացրեց «Հումանիտար համակարգի վիճակը 2026» վերջին զեկույցը։ Զեկույցի համաձայն՝ 2025 թվականին ՄԱԿ-ի կողմից համակարգվող հումանիտար օգնությունը հասել է կարիքավոր մարդկանց մոտ 38%-ին, իսկ ALNAP-ի՝ օգնություն ստացողների շրջանում անցկացված հարցման մասնակիցների 65%-ը նշել է, որ գոհ է ստացած օգնության որակից։ Փարքերն ընդգծեց արդյունավետ մոտեցումները պահպանելու, վստահությունը վերականգնելու, իրական փոփոխություններ իրականացնելու և աջակցության ավելի լայն համակարգերի հետ աշխատելու անհրաժեշտությունը։ Նա նաև անդրադարձավ հումանիտար աշխատողների առջև ծառացած անվտանգության աճող սպառնալիքներին։

«Բարեփոխո՞ւմ, թե՞ հետընթաց. հումանիտար օգնության ապագան վերագործարկումից հետո» առաջին պանելային քննարկման ընթացքում Ֆրեդի Քարվերը (ODI), Քեյթ Թերթոնը (CALP) և Մարիա Գրունևալդը (VOICE EU) նշեցին, որ հումանիտար օգնության ապագան ավելի քիչ է կախված նոր զեկույցներ ու ուղեցույցներ մշակելուց, քան առկա գիտելիքը գործնականում կիրառելուց։ CALP Network-ի ուսումնասիրությունների համաձայն՝ կարիքավոր մարդկանց 85%-ը նախընտրում է դրամական օգնությունը, սակայն այն ստանում է միայն 20%-ը։ Պանելիստները քննարկեցին, թե ինչպես կրճատել այս բացը և ավելի շատ ֆինանսավորում ուղղել արդյունավետ լուծումներին։ Նրանք նաև ընդգծեցին, որ հումանիտար սկզբունքները պետք է շարունակեն մնալ ոլորտի աշխատանքի հիմքը։ Քննարկումը վարում էր Ջուլիետ Փարքերը (ALNAP)։

«Համաձայնությո՞ւն՝ սննդային օգնության հերթում. տվյալների պաշտպանությունը և իշխանությունը հումանիտար օգնության մեջ» երկրորդ պանելային քննարկումն անդրադարձավ հումանիտար գործունեության մեջ տվյալների պաշտպանությանը և գաղտնիությանը։ The New Humanitarian-ից Իրվին Լոյը մատնանշեց մարդկանց տվյալային կետերի վերածելու ռիսկը և ընդգծեց, որ հումանիտար կազմակերպությունները պետք է քննադատաբար գնահատեն, թե ինչ տվյալներ են հավաքում կարիքավոր մարդկանցից, ինչպես են դրանք պաշտպանվում, և արդյոք մարդիկ վերահսկողություն ունեն դրանց օգտագործման նկատմամբ։ Քննարկմանը մասնակցում էին Իրվին Լոյը (The New Humanitarian), Մարվա Ֆաթաֆթան (Access Now, Մերձավոր Արևելք և Հյուսիսային Աֆրիկա) և Յոս Բերենսը (OCHA CHD)։ Քննարկումը վարում էր Էերո Յանսոնը (Փախստականների հարցերով էստոնական խորհուրդ)։

Օրն ավարտվեց «Գործընկերնե՞ր, առաջատարնե՞ր, թե՞ ենթակապալառուներ. աշխատանքի բաշխման վերանայումը հումանիտար օգնության մեջ» պանելային քննարկմամբ, որին մասնակցում էին Սեմա Գենել Կարաօսմանօղլուն (Support to Life), Գրի Բալեստադը (NPA) և Ջերեմի Ուելարդը (ICVA)։ Պանելիստներն ընդգծեցին, որ տեղական և միջազգային կազմակերպությունների համագործակցությունը շատ ավելի բարդ է, քան հաճախ օգտագործվող «տեղակա՞ն, թե՞ միջազգային» հակադրությունն է ենթադրում։ Փոխլրացումը կարող է տարբեր ձևեր ունենալ, այդ թվում՝ ճգնաժամից տուժած տարածքներ մուտք գործելու հնարավորությունը, ֆինանսավորման բաշխումը և տարբեր դերակատարների դերերը։ Ազգային կազմակերպությունները նույնպես միշտ չէ, որ բավականաչափ մոտ են տեղական համայնքներին։ Քննարկման ընթացքում ընդգծվեց գոյություն ունեցող կառույցներն ու ցանցերն ամրապնդելու կարևորությունը՝ անընդհատ նորերը ստեղծելու փոխարեն։ Քննարկումը վարում էր Լիանա Խորովիցկան (Փախստականների հարցերով էստոնական խորհուրդ)։

Fotografiska-ում կայացած համաժողովին մասնակցեց շուրջ 120 մարդ։

Միջոցառումն աջակցվում է ESTDEV-ի՝ Միջազգային զարգացման էստոնական կենտրոնի կողմից։